Boşanma Avukatı Ankara EVCİL HAYVANLARIN BOŞANMA DURUMUNDA SAHİPLİK

Boşanma Avukatı Ankara

EVCİL HAYVANLARIMIZIN BOŞANMA DURUMUNDA SAHİPLİK, BAKIM VE ŞAHSİ MÜNASEBET İLİŞKİSİNİN HUKUKSAL AÇIDAN İNCELENMESİ

Özellikle son yıllarda Türkiye’de evcil hayvan sahiplenenlerin sayısında ciddi artışlar görülmeye başlandı. Evcil dostlarımıza çip takılması zorunluluğunun gelmesiyle birlikte Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen ev hayvanlarının kimliklendirilmesi çalışması kapsamında Türkiye’de 2022 Aralık ayına kadar 855 bin 105’i kedi, 574 bin 240’ı köpek,

25’i gelincik olmak üzere toplam 1 milyon 429 bin 370 ev hayvanı kimliklendirildi. 2021’den bu yana ise kimliklendirilen ev hayvanı sayısı 2 milyon 31 bin 112’ye ulaştı. Ancak ne yazık ki hukuk sistemimizde evcil hayvanların hukuki durumu yeterli açıklıkta değildir. Çiftler evlilik birliktelikleri içerisinde evcil hayvan edinebilmekte ve her iki taraf da evcil dostlarımızla duygusal bir bağ kurabilmektedir. Tarafların evliliklerini sonlandırması durumunda ise müşterek hayvanın sahiplik, bakım, kişisel ilişki kurulması gibi hukuki durumları çiftler arasında çözülmesi gereken bir sorun haline gelebilmektedir.

Hukukumuzda evcil hayvanlar taşınır mal statüsündedir. Bu durum uygulamada hukuki bazı yetersizliklere sebebiyet vermektedir. Mevzuatımız evcil hayvanlarımızın boşanma sürecindeki ve boşanmadan sonraki hukuki durumunu açıkça düzenlememektedir. Bu sebeple boşanma davalarında çiftlerin beraberce edindiği evcil hayvanların hukuki durumu önem arz etmektedir.

Bu hususta net bir yargı kararı veyahut açık bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bazı yargı kararlarında evcil hayvanların – özlelikle anlaşmalı boşanma davalarında- bir evlat statüsünde bazılarında ise taşınır mal statüsünde olduğunu görebilmekteyiz. Evcil dostlarımızın durumuyla ilgili açık ve yeterli bir düzenleme bulunmaması sebebiyle uygulamada hakimlerimiz TMK madde 1 fıkra 2’de düzenlenen “Kanun’da uygulanabilir bir hüküm yoksa, hakim, örf ve adet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir” hükmü gereğince hareket etmektedir.

Bu yazımızda evcil hayvanların boşanma davalarındaki hukuki durumunu iki ayrı başlık altında inceleyeceğiz.

A-) TARAFLAR ARALARINDA ANLAŞMIŞ İSE EVCİL HAYVANLARIN BOŞANMADAKİ HUKUKİ DURUMU

Çekişmeli boşanma davalarında taraflar ortak bir paydada buluşup hakimden talep ederse evcil hayvanın kimde kalacağı, ortak velayet, diğer tarafın ne sıklıkta ve ne şekilde kişisel ilişki kurabileceği, masraflarına kim tarafından hangi oranda katılacağı hususları hükme bağlanabilmektedir. Burada önemlilik arz eden husus tarafların bunu hakimden talep etmeleri gerekliliğidir. Taraflar talep etmez ise hakim bu hususta re’sen karar veremez.

Diğer bir yol ise taraflar kendi aralarında yazılı bir sözleşme yapabilir ve hiç bu durumu boşanma davasına konu etmeyip evcil hayvanlarıyla ilgili bütün konularda kendi aralarında anlaşabilirler.

Yine anlaşmalı boşanma davalarında taraflar beraberce bir karara varırsa evcil hayvanlarının durumunda bir anlaşmaya varabilir ve bunu anlaşma protokolüne ekleyebilirler. Mahkeme hakimi de çoğu zaman tarafların protokolde kararlaştırdık hususları olduğu gibi karara geçirmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolünde evcil hayvanın kimde kalacağı, diğer tarafın ne sıklıkta ve ne şekilde kişisel ilişki kurabileceği, masraflarının kim tarafından hangi oranda katılacağı hususları kararlaştırılabilmektedir.

Böylesi durumlarda evcil dostlarımız kanun önünde tıpkı müşterek çocuk gibi kabul edilmektedir. Kanaatimizce onlara büyük bir duygusal bağ ile bağlı olan ve onları ” evlat ” gibi gören bizler için sorunun bu yolla çözülmesi hem hukuken hem bizler için hem de hayvan psikolojisi açısından en iyi yoldur. Uygulamada İstanbul, İzmir ve Ankara Aile mahkemelerince verilen bazı kararlarda evcil dostlarımızla ilgili tıpkı müşterek çocukmuş gibi değerlendirilmiş ve evcil dostlarımız hakkında velayet, kişisel ilişki tesisi ve nafaka gibi hususlar karara bağlanmıştır.

B-) TARAFLAR VELAYET NOKTASINDA ANLAŞAMAMIŞ İSE EVCİL HAYVANLARIN BOŞANMADAKİ HUKUKİ DURUMU

Genellikle çekişmeli boşanma davalarında taraflar evcil hayvanın kimde kalacağı konusunda anlaşamamaktadırlar. İşte esas sorun bu aşamada ortaya çıkmaktadır. Öncelikle taraflar evcil hayvanın tedbiren ve kalıcı olarak kendisine verilmesini hakimden talep etmek zorundadır. Hakim bu hususta re’sen karar veremez. Ancak taraflar bunu hakimden talep ederse hakim bu durumu değerlendirmeye alabilir ve bu yönde karar verebilir.  Evcil hayvanın kimde kalacağı konusu ihtilaflı olursa bu kez -evcil hayvanların hukuken taşınır mal statüsünde olması sebebiyle- mal tasfiyesine konu olacaktır. Burada çoğu zaman tarafların evlilik birlikteliği içerisinde elbirliği mülkiyeti ile sahip bulundukları  evcil dostumuzun üstün yararının gözetildiği ispat edilmek şartıyla taraflardan birine tek başına mülkiyet hakkı tanınmaktadır.

Her iki taraf da evcil hayvanlarının velayeti için deliller ortaya koymalı ve evcil hayvanın menfaatine olanın kendisinde kalması gerektiğine dair hakimi ikna etmelidir. Bu durum ise her türlü delille ispat edilebilir. Uygulamada;  veteriner hekimin tanıklığı, mama vesair ihtiyaçlarının kim tarafından sipariş edildiği ve karşılandığı, hayvanın çipinin kim adına kayıtlı olduğu, hayvanın bakımı aşısı ve ihtiyaçlarının kim tarafından karşılandığına dair tanık beyanları, fotoğraf ve video kayıtları ile ispat edilebilmektedir. Yine taraflardan biri hayvanın kimi daha çok sevdiği ve benimsediğine dair bilirkişi incelemesi isteyebilmekte ya da bu hususta dosyaya bir uzman görüşü sunabilmektedir. Tüm bu sayılan deliller takdiri delil niteliğindedir. Hakim delilleri değerlendirip evcil hayvanın üstün menfaatini gözeterek  karar vermelidir.

Yine evcil dostlarımız kanun önünde taşınır mal statüsünde olmasından kaynaklı  TMK 226/II maddesi gereği taraflardan biri evcil hayvanın yanında kalmasının üstün menfaatine olduğunu ispat ederse alım hakkına sahip olabilecektir. Burada önemli olan iki şart vardır. Birincisi taraflardan birinin evcil dostumuza tek başına malik olmaktaki üstün yararının yanı sıra  evcil dostumuzun da üstün yararına olması şartı, ikincisi ise alım hakkı tanınan taraf karşılığını ödenmesi şartıdır. Ancak bu iki şartın beraberce sağlanması durumunda  evcil hayvanın yanında kalmasının üstün menfaatine olduğunu ispat eden tarafa alım hakkı tanınabilecektir. Üstün yararın ispatı ise uygulamada; evcil hayvanla kurulan duygusal ve manevi bağ, müşterek çocukla evcil dostumuz arasında kurulan bağ, yoğun ve düzensiz iş hayatı nedeniyle evcil hayvan ile ilgilenilemeyecek olunmasının ispatı, yada bir uzman görüşünün mahkemeye ibrazı ile sağlanabilmektedir.

EVCİL HAYVANLARIMIZIN BOŞANMA DURUMUNDA SAHİPLİK, BAKIM VE ŞAHSİ MÜNASEBET İLİŞKİSİNİN HUKUKSAL AÇIDAN İNCELENMESİVELAYET SONRASI EVCİL HAYVANA BAKILMAMASI/ İLGİLENİLMEMESİ İHTİYAÇLARININ KARŞILANMAMASI DURUMUNDA

Türkiye’nin de 2003 yılında taraf olduğu Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi ile evcil dostlarımıza dair sorumluluklarımıza ve hayvan haklarına dair düzenlemeler yapılmış olup, hayvanların bakımı, sağlık durumu, ağrı, acı ve sıkıntıya uğratılmaması, tedavisinde uygulanabilecek cerrahi operasyonlar ve hayvan sahiplerinin sorumlulukları belirlenmiştir.

Yine 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunumuzda benzer nitelikte düzenlemeler yer almaktadır. Bu düzenlemeler uyarınca, evcil dostumuza iyi bakılmadığı, sağlığı ile ilgilenilmediği, hastalığının gereği gibi tedavi edilmediği, acı, sıkıntı ve ızdırap içerisinde bırakıldığı, gerekli olmamasına rağmen cerrahi operasyona maruz bırakıldığı ve diğer her türlü mağduriyetlerinin söz konusu olması halinde mahkeme kararı ile velayet kendisine bırakılmış olsa dahi diğer taraf biraz önce bahsettiğimiz durumların ispatını sağladığı müddetçe dava açarak evcil dostumuzu geri almayı talep edebilir.

En kısa sürede sahipli ya da sahipsiz tüm hayvanlarımızın korunması ve en iyi koşullarda yaşayabilmesi için gerekli adımların atılması ve yasal düzenlemelerin yapılması ve her türlü çaba ve hassasiyetin gösterilmesi umuduyla …

Emeklerinizi ve ona duyduğunuz aşk ve sevgiyi hiç bir zaman boşa çıkarmayacak can dostlarımızla; yollarımızın öyle ya da böyle ayrılmak zorunda kalmaması dileğiyle .

Uyarı: Web sitemizde sizlere sunmuş olduğumuz bilgi ve görüşlerimiz sadece yol gösterme amaçlıdır ve yasal tavsiye olarak değerlendirilemez. Makalemizdeki hiçbir şey yasal tavsiye olarak görülmemeli ve herhangi bir işlem yapmadan önce hak kaybına uğramamanız için mutlaka avukatınıza danışmalısınız.